جمهوری اسلامی برنامه اتمی خود را بسیار گسترش داده است

چقدر به بمب اتمی نزدیک است؟ جمهوری اسلامی سانتریفوژهای اورانیوم خود را دوبرابر کرده است. این واقعیت چه تأثیری دارد؟ پنجشنبه در بحبوئۀ اجلاس سران جنبش غیرمتعهدها در تهران این خبر منتشر شد که جمهوری اسلامی تعداد سانتریفوژهای اورانیوم خود را در یک تأسیسات اتمی زیر زمینی دوبرابر کرده است. اطلاعات جدید آژانس بین المللی انرژی اتمی را چگونه می توان ارزیابی کرد؟ گزارش جدید آژانس بین المللی انرژی اتمی نشان می دهد که جمهوری اسلامی برنامه اتمی خود را بسیار گسترش داده است، در این گزارش بی پرده پوشی صحبت از «بعد احتمالی نظامی» فعالیت های هسته ای می شود. طبق بررسی های بازرسان ایرانی ها در تأسیسات به شدت حفاظت شدۀ فردو تعداد سانتریفوژهای لازم را برای غنی سازی اورانیوم از ۱۰۶۴ در ماه مه به ۲۱۴۰ در میانۀ اوت رسانده اند. اورانیوم غنی شده با غلظت بالا به کار ساخت بمب اتمی می آید. با افزایش سانتریفوژها در فردو ایرانی ها پنج عضو پیوستۀ شورای امنیت و آلمان را به شدت می رنجانند: اینان از ایران خواسته بودند تأسیسات فردو را به عنوان اقدام اعتماد ساز ببندد. از این گذشته بازرسان آژانس اعلام می کنند که ایران تولید اورانیوم غنی شده با علظت بالا را پیوسته افزایش داده است – با وجود ممنوعیت این کار توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد. جمهوری اسلامی همچنان بر روی رآکتورآب سنگین در اراک کار می کنند؛ این رآکتور می تواند پلوتونیوم برای به کارگیری در اسلحۀ اتمی تولید کند. فعالیت های مخفی در تأسیسات نظامی پارچین نیز برای آژانس ایجاد نگرانی کرده است؛ بازرسان به ایران شک دارند که در پارچین آزمایش هایی برای کاربرد سلاح اتمی انجام می دهد. آژانس بارها خواستار دسترسی به مجتمع دور از انظارِ پارچین شده است – بدون مؤفقیت. جمهوری اسلامی چقدر به تولید بمب اتمی نزدیک است؟ به عقیدۀ کارشناسان آلمانی ایران بعد از یافته های جدید نیز هنوز خیلی مانده به پایان راه ساخت بمب اتمی برسد. به باور اّلیور تِرِنِت از مرکز مطالعات امنیتی در زوریخ گرچه ایران «تقریباٌ هر روز به بمب اتمی نزدیک تر می شود» زیرا به غنی سازی خود پیوسته ادامه می دهد. اما این کارشناس در ادامه می گوید: «البته در عین حال دو گام مهم مانند غنی سازی بیش از هشتاد درصد یا تکمیل طراحی کلاهک رزمی مانده است.» وی می گوید چون برای منفجر کردن بمب هسته ای در محل به کارگیری، ایران نه تنها به موشک بلکه به کلاهک های رزمی نیز احتیاج دارد. آیا اکنون احتمال حملۀ پیشگیرانۀ اسرائیل افزایش می یابد؟ ایران چه راهبردی دارد؟ وزیرخارجۀ ایران علی اکبر صالحی می داند که کشورش از نظر دیپلماتیک جلوی ویرانه ای قرار گرفته است. دیپلمات ارشد ایران در اولین موضع گیری اتهام های آژانس بین المللی انرژی اتمی را به عنوان بی ربط رد کرد. وی گفت کسی نمی تواند جایی را از مواد هسته ای به طور کامل پاک کند، به باور وی این را هرکس که مختصری اطلاعات فنی دارد می داند. در عین حال مذاکره کنندۀ ارشد خود سعید جلیلی را دوباره راهی اروپا می کند. وی قرار است در «روزهای آینده» با مسئول سیاست خارجی اتحادیۀ اروپا کاترین اشتون گفتگو کند. به این ترتیب جمهوری اسلامی یکبار دیگر نسخۀ معمول خود را به کار می زند – یک دور بی محتوای دیگر در بازی موش و گربه بر سر برنامۀ اتمی. مذاکره کنندگانش اشاره به دادن امتیاز می کنند تا بعد آنها را دوباره پس بگیرند. گسترش بی وقفۀ برنامۀ اتمی به مذاکرات با پنج عضو پیوستۀ شورای امنیت و آلمان آسیب خواهد زد. این مطلب را دیپلمات های سازمان ملل روز پنجشنبه به «تاگس اشپیگل» گفتند. اینان افزودند ایران معلوم است که نیت خوبی از خود برای حل مناقشۀ اتمی نشان نمی دهد. به باور این دیپلمات ها گزارش آژانس امکان نتیجه گیری دیگری را نمی دهد. به این ترتیب احتمال حملۀ پیشگیرانۀ اسرائیل افزایش می یابد؟ برای نخست وزیراسرائیل بنیامین ناتانیاهو که پیوسته از خطر ایران صحبت می کند اطلاعات تازۀ آژانس بین المللی انرژی اتمی موقعیت مناسبی است. به گفتۀ دفترش از این رو وی می خواهد در آخرهای سپتامبر در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل ایران را «بزرگترین خطر برای صلح جهانی» معرفی کند. اما در عین حال فشار بر ناتانیاهو افزایش می یابد که به ایران حمله نکند. صدر اعظم آلمان آنگلا مرکل نیز آنطور که اعلام شده است در گفتگوی تلفنی با نخست وزیر اسرائیل عقیدۀ خود را گفته است. گفته می شود صدر اعظم بسیار از پیامدهای احتمالی حملۀ اسرائیل به تأسیسات اتمی ایران در موقعیت فعلی اظهار نگرانی کرده است. به گفتۀ مرکل به علاوه بر تحریم های کنونی علیه ایران تأثیر آشکار خود را نشان می دهند، از این رو اکنون مسئله این است که این تحریم ها را افزایش داد. دولت اوباما نیز می خواهد به هر وسیله شده جلوی حملۀ اسرائیل را قبل انتخابات ریاست جمهوری در ۶ نوامبر بگیرد.